تزریق PRP
این روش درمانی مخفف Platelet Rich Plasma یا سرم غنیشده از پلاکت میباشد و اساس کاربرد این تکنیک استفاده از توان بیولوژیک بدن برای ترمیم خود در پاسخ به آسیبها میباشد. پلاکتها حاوی مواد رشدی و ترمیمکننده فراوان میباشند و تزریق مقدار غنیشده از آن (که با استفاده از پی آر پی به ۵ برابر نرمال میرسد) میتواند موجب افزایش تعداد سلولها و ترمیم بافت صدمهدیده خصوصاً در غضروف و لیگامانها شود و به همین دلیل پی آر پی یکی از کاربردهای اثباتشده و اساسی آن در آرتروز زانو و آرتروز مچ پا، صدمات منیسک و رباطهای زانو، صدمات تاندونهای شانه و التهابات و دردهای آرنج مانند آرنج تنیسبازان و التهاب فاسیای کف پا ( که بهطور عامیانه به آن خار پاشنه میگویند) میباشد. استفاده از PRP موضوع جدیدی در پزشكی ترمیمی و زیبایی نیست، پزشكان تقریبا از اواسط دهه هفتاد شمسی از این محصول برای افزایش ترمیم در صدمات استخوانی و بافت نرم متعاقب جراحی پلاستیك استفاده میكنند. ولی استفاده از این محصول در درمان صدمات ایجاد شده در ورزشكاران حرفهای فصل جدیدی را در كاربردهای درمانی PRP ایجاد كرده است.
پارگی تاندون و آسیب عضله یكی از شایعترین اتفاقات در اغلب ورزشها است. در تلاش برای ترمیم زخمهای ایجاد شده هم ورزشكاران حرفهای و هم مبتدی ممكن است تحت درمان با پلاسمای غنی از پلاكت (PRP) قرار گیرند. برای این كار ابتدا پزشك یك نمونه خون در حدود ۳۰ میلیلیتر گرفته و بعد از سانتریفوژ پلاسمای غنی از پلاكت را جدا نموده و درخود بیمار مورد استفاده قرار میدهد. از نظر تئوری این ماده حاوی عوامل رشدی (هورمون رشد انسانی جز این عوامل نیست) است كه میتواند در ترمیم زخم موثر باشد.به لحاظ تئوریك، عوامل رشد (پروتئینهایی كه به رشد و تكثیر سایر سلولها كمك میكنند) میتوانند موجب افزایش سرعت بهبود و ترمیم زخم گردند، اتفاقی كه در محیط آزمایشگاهی به كرات شاهد آن هستیم. استفاده از PRP در مدلهای حیوانی متعاقب ایجاد زخم حاكی از تسریع روند تولید كلاژن و عروق خونی است. در مطالعات کنترل نشده انسانی نیز نتایج مشابهی به دست آمده است.بر اساس تحقیقات انجامشده پی آر پی زانو در ۸۰% افراد دارای آرتروز زانو درجه ۲ و ۳ پاسخ داده و اغلب اثر آن تا ۹ ماه ادامه مییابد و در این مدت میزان درد و مصرف مسکن در بیمار بهشدت کاهش مییابد. تعداد تزریق معمولاً ۲ تا ۳ تزریق به فاصله ۲ هفته الی یک ماه میباشد ولی تعداد دفعات تزریق برخلاف کورتن محدودیتی ندارد و میتوان متناسب با نیاز بیمار انرا تکرار کرد. در مورد تزریق خار پاشنه و رباطها و تاندونها تعداد تزریقات پایینتر بوده و گاهی بیماران حتی با یک تزریق هم پاسخ میدهند.از حسنهای مهم این روش این است که در صورت ایجاد اثرات مثبت در بیمار اثرات آن دائمی و درمانی میباشد و اثر آن صرفاً تسکینی نیست.درواقع در پی آر پی سلولهای فعالی را که در روند ترمیم یک ضایعه شرکت دارند را از خون جدا کرده و با غلظت بالا و درعینحال کنترلشده و متناسب با شدت بیماری، در مفصل تزریق مینمایند. اثرات درمانی این روش بعد از گذشت حدود ۴ تا ۳ روز از تزریق، شروع میشود ولی حداکثر اثر ان آن حدود ۴-۳ هفته بعد تزریق میباشد. حداقل ۳ تزریق زانو و هرکدام بافاصلهی ۴ تا ۳ هفته، میتواند به درمان مناسب آرتروز زانو کمک شایان توجهی کند.
اقداماتی برای کاهش درد تزریق PRP
انجام اين تزريقات معمولا مقداري دردناک هستند اما براي اينکه تزريق ماده بي حسي ممکن است از اثرات درماني اين روش درماني بکاهد سعي ميشود تزريقات بدون افزودن ماده بي حسي و ضد دردي انجام شود. بيمار بايد تا يک روز بعد از تزريق از فعاليت فيزيکي و فشار بر روي ناحيه تزريق بکاهد و استراحت کند.
افزايش درد (به خصوص طي ۳-۲ روز اول پس از تزريق)، احساس سنگيني و مختصر تورم و گرميدر ناحيه تزريق، از واکنشهاي طبيعي است که ممکن است به دنبال درمان PRP ايجاد شود اما اين واکنشها معمولا شديد نيستند و اکثرا” طي ۱ تا ۲ هفته از بين ميروند. براي کاهش اين عوارض ميتوان از کيسه حاوي آب و يخ ( به مدت ده تا پانزده دقيقه ۳ بار در روز) و قرص استامينوفن و گاه استامينوفن همراه با کدئين(تا ۴ بار در روز) استفاده کرد.
استفاده از بريس(مانند زانوبند و آرنج بند ) و نيز عصا ممکن است با ايجاد بي حرکتي در کاهش درد و نيز افزايش اثر PRP مفيد باشد اما الزامي نيست. در حد فاصل هفته دوم تا سوم تزريقات ممکن است برخي بيماران مجددا دچار افزايش درد شوند. که گذرا است و با کيسه آب گرم و استراحت نسبي بهبود پيدا ميکند.
شایعترین بیماریهایی که پی آر پی در آنها کاربرد دارد، عبارتاند از:
- آرتروز درجه ۱ تا ۳
- منیسک در پارگی درجه ۲ و ۳
- پارگی رباط صلیبی زانو مانند A.C.L بهصورت ناکامل
- درمان درد زانو جوانان یا کندرومالاسی
- درمان تاندونیت های شانه و دردهای مزمن شانه
- درمان آرنج تنیسبازان در موارد مقاوم
موارد ممنوعیت استفاده از پی آر پی
- عفونت فعال در محل تزریق
- اختلالات پلاکت و انعقادی
- اختلالات ایمنی خصوصاً کانسر
- کمخونی شدید
