قفل شدن زانو: علت، علائم و درمان

Untitled

قفل کردن زانو به حالتی اطلاق میشود که در آن شخص در هنگام صاف کردن زانو خود با رسیدن به یک زاویه مشخصی زانو درد شدیدی را حس میکند . در هنگام صاف کردن زانو ، در زاویه ای بین ۱۰ تا ۳۰ درجه ، مفصل زانو ، برای جلوگیری از بروز درد ، باز نمیشود و شخص به صاف کردن زانوی خود نیست و در صورت تلاش برای باز کردن زانوی خود درد شدیدی را احساس می کند . در اکثر موارد دلیل به وجود آمدن این حالت پارگی مینیسک زانو ، ناهنجاری مادر زادی در شخص یا بیماری مانند آرتروز زانو است.

علت و دلایل

 پارگی مینیسک

در پارگی منیسک زانو بر اثر گیر کردن تکه هایی از مینیسک پاره شده در مفصل ممکن است زانو قفل شود و فرد نتواند زانوی خود را کاملا" صاف کند . علت قفل شدن زانو هنگامی اتفاق می‌افتد که برجستگی استخوان در قسمت پاره مینیسک گیر بیفتد. مجموعه ۲ استخوان و مینیسک در این وضعیت قادر به باز و بسته شدن نیستند و زانو قفل می کند.

استئوکندریت دیسکان

 یک نوع بیماری در مفصل است که در آن بخشی از غضروف ناحیه مفصل با استخوان ناحیه مربوطه جدا شده و ممکن است داخل فضای مفصل گردد. این قطعه استخوان یا غضروف در حفره زانو معلق است تا زمانی که بین دو سطح مفصلی گیر افتد و توانایی حرکت را از زانو بگیرد.
در این بیماری که نسبتاً نادر است قسمتی از غضروف مفصلی و استخوان زیر آن به طور کامل یا ناقص اغلب از کوندیل (  یک برآمدگی استخوانی در انتهای تحتانی استخوان ران می باشد ) ران جدا شده و ممکن است از بستر جدا شده و به صورت جسم آزاد (Loose Body )  درون مفصل بیفتد و باعث اختلال در حرکات مفصلی گردد . این بیماری مخصوص جوانان بوده و در پسران بیش از دختران دیده می شود .
مفصل زانو بیش از سایر مفاصل گرفتار می شود و سطح خارجی کوندیل داخلی استخوان بیشتر مبتلا می شود . به عقیده بعضی از مؤلفین به علت تحت فشار قرار گرفتن این قسمت به وسیله خار قدامی استخوان درشت نی یا رباط متقاطع قدامی می باشد .
در ابتدا قطعه استخوانی شکسته جدا شده در بستر خود ثابت بوده و غضروف روی آن به نظر سالم می رسد، ولی در مراحل پیشرفته این قطعه ممکن است از استخوان اصلی جدا شده و به صورت (Loose Body ) در مفصل افتاده باعث اشکال در حرکات مفصل گردد .

آهکی شدن بخش کپسول مفصلی

یکی دیگر از علل قفل شدن زانو، آهکی شدن بخشی از کپسول مفصلی زانو است به این صورت که حین حرکات خم و راست شدن زانو، این بخش بین استخوان‌ها گیر افتاده و ایجاد درد شدید و احساس قفل شدگی می‌کند و گاهی توده‌های چربی اطراف زانو ممکن است بین قطعات استخوانی گیر افتاده و ایجاد زانو درد و قفل شدگی کند.

نابه جایی استخوان و ماهیچه ها اطراف زانو

گاهی این انسداد ( قفل شدن زانو ) ناشی از نابه جایی استخوان ها و ماهیچه های اطراف زانوست . ضعف ماهیچه های طرف داخل ران یا سفتی ماهیچه های طرف خارج آن می تواند به نابه جایی کشکک زانو بیانجامد. کشکک همراه با استخوان ران از صف خود خارج شده و خم کردن یا بازکردن زانو را مانع می شود. با برگشت ماهیچه ها به حالت عادی،‌ کشکک نیز به جای خود باز می گردد و حرکات زانو عادی می شود .

نرمی کشکک و آرتروز زانو

وضعیت دیگری وجود دارد که در آن وقتی بیمار مدت زیادی نشسته و بعد بلند میشود، نمی تواند سریع زانوی خود را صاف کند. چون صاف کردن سریع آن دردناک است. در این حال بیمار به تدریج و در عرض چند ثانیه زانو را باز کرده و با کمی لنگش راه میرود. چند قدم که راه میرود به تدریج درد کمتر و زانو صاف تر می شود.
بعد از حدود ده بیست قدم، بیشتر درد بیمار رفع شده و زانو تقریبا" صاف می شود. یا هنگام بالا رفتن از کوه ناگهان زانو قفل میشود؛ این وضعیت را کمتر به نام قفل شدن زانو میشناسند چرا که موقتی می باشد و علت آن معمولا" مشکلات نام برده  نیست. شایع ترین علل این وضعیت در افراد جوان و میانسال کندرومالاسی یا نرمی کشکک و در افراد مسن ساییدگی یا آرتروز زانو است. از عوارض آرتروز زانو نیز می‌توان به درد یا ناراحتی در زانو اشاره کرد بصورتی که نتوان فعالیت های روزمره خود را انجام داد.

علائم و نشانه ها

•    تب: عفونت مفصل زانو یا آبسه مفصل زانو
•    درد شدید در هنگام صاف کردن مفصل زانو می تواند نشانه هایی از قفل شدن زانو باشد
•    محدودیت در حرکت های مفصل: قفل شدن زانو می تواند باعث ایجاد مشکل در هنگام ایستادن بر روی پای آسیب دیده شود.
•    مشاهده درد و ناراحتی در هنگام لمس مفصل زانو.
•    در هنگام قفل شدن زانو، خم کردن مفصل فقط به یک مقدار ثابت و اغلب تا زاویه ۴۵ درجه امکان پذیر است.
•    باز کردن مفصل زانو در این حالت دچار مشکل می شود. افرادی که از مشکل قفل شدن زانو رنج می برند، در عمل نمی توانند پای خود را صاف نمایند. در این حالت معمولاً صاف کردن پا با کمک هر دو دست و با دقت زیاد توسط بیمار انجام می شود.
•    شنیده شدن صدای سایش و مالش یکی از علائم و نشانه های قفل شدن زانو می باشد. در این حالت حرکت مفصل زانو به این دلیل درد ایجاد می کند که باعث ساییده شدن بخش های مختلف منیسک پاره شده و گیر افتاده در محل مفصل به یکدیگر می شود. صدای غیر عادی احساس شده در این حالت می تواند با درد شدید برای بیمار همراه باشد.
•    علائم مربوط به رفلکس گیر افتادن مفصل را می توان در هنگام پارگی رباط صلیبی قدامی در فرد مشاهده کرد.

تشخیص قفل شدگی زانو با آرتروسکوپی

شرح حال و معاینه بالینی، عکس و MRI و در نهایت انجام آرتروسکوپی به مشخص شدن علت قفل شدگی زانو کمک می‌کند.

راه ها و روش های درمان

از بهترین روش های درمان قفل شدن زانو می توان به موارد زیر اشاره کرد:
•    درمان و توانبخشی در قفل شدگی زانو براساس علت به وجود آورنده آن متفاوت است گاه می توان با استفاده از درمان های فیزیوتراپی از جمله تجویز سرما و گرمادرمانی، و تجویز ورزش های ویژه برای تقویت عضلات اطراف زانو به خصوص عضله چهار سر ران و عضلات نزدیک کننده و خم کننده ران ها و نیز تمرینات کششی عضلات خارج ران ها پیش از اینکه مفاصل زانو دچار تخریب شدید و پیشرفته شوند درد بیمار را کاهش و سبب بهبود عملکرد وی شد.
•    در موارد آرتروز پیشرفته و نیز آسیب منیسک در جوانان ورزشکار یا مواردی که علاوه بر منیسک ها بخش های دیگر مانند رباط های صلیبی نیز دچار پارگی شده اند ممکن است انجام اعمال مختلف جراحی ضروری باشد.

پیشگیری از قفل شدن زانو

گرم کردن صحیح بدن قبل ازتمرین یا  مسابقات از جمله عوامل بازدارنده قفل شدن زانو محسوب می شود. انجام ورزش در زمین های مناسب و آماده و هچنین گرم کردن صحیح بدن و کشش عضلات حمایت کننده زانو (همسترینگ،چهار سر ران)  پیش از انجام تمرین و  مسابقات از جمله مواردی است که از شیوع آسیب منیسک زانوها و در نتیجه قفل شدن زانو در ورزشکاران می کاهد.