کجی،انحراف و جابجایی کشکک زانو : علت و درمان

osteoarthritis-knee-pain

نا پایداری کشکک زانو یا استخوان پاتلا یا دررفتگی کشکک زانو یکی از رایج ترین مسائلی است که بیماران به دنبال درمان آن در کلینیک های زانو هستند. در حالت عادی، استخوان پاتلا به صورت هموار حرکت می کند و در یک محل به نام بریدگی زند زبرین باقی مانده و به این ترتیب جمع شدن (خم شدن) و باز شدن (صاف شدن) مفصل زانو امکان پذیر می شود. کشکک زانوی ناپایدار حالتی است که بخشی از استخوان یا کل آن در هنگام خم شدن زانو از حفره قرارگیری صحیح آن خارج می شود.

اصطلاح «نا پایداری زانو» ممکن است نشان دهنده قرارگیری نامناسب و خارج شدن کامل استخوان کشکک از محل صحیح آن یا در رفتگی محدود آن است که بخشی از کشکک زانو از محل قرارگیری خود خارج شده و سپس به موقعیت صحیح خود باز می گردد. در عمل بسیاری از دلایل می تواند باعث نا پایداری استخوان پاتلا شود که از آسیب دیدگی به خاطر وارد شدن ضربه تا مشکلات مادرزادی مربوط به آناتومی بدن بیمار را در بر می گیرد و باعث می شود فرد در معرض این مشکل قرار گیرد.

انواع موارد نا پایداری کشکک زانو

موارد نا پایداری زانو را می توان به دو نوع اصلی به شرح زیر طبقه بندی کرد:

  • نا پایداری جانبی کشکک زانو: زمانی که استخوان کشکک از محل خود خارج شده و به سمت خارج پا حرکت می کند، شما دچار نا پایداری جانبی کشکک زانو شده اید. این مورد بیشتر از حالت ناپایداری میانی کشکک زانو در بین افراد مشاهده می شود.
  • نا پایداری میانی کشکک زانو: هنگامی که استخوان کشکک از محل خود خارج شده و به سمت داخل پا حرکت می کند، شما دچار نا پایداری میانی کشکک زانو شده اید. این مشکل کمتر از حالت نا پایداری جانبی کشکک زانو در بین افراد مشاهده می شود.

علت و دلایل

علت دررفتگی کشکک زانو و خارج شدن یکباره استخوان کشکک از محل آن به خاطر وارد شدن ضربه یک مشکل عادی در بین کودکان و نوجوانان است. حداقل یک دوم این موارد در هنگام انجام فعالیت های ورزشی مثل بسکتبال و فوتبال مشاهده می شود. ناپایداری مزمن یا تکرار شونده استخوان کشکک می تواند دلایل بسیاری داشته باشد و می تواند به آسیب دیدگی قبلی ایجاد شده در این رابطه مربوط بوده یا به آسیب دیدگی های قبلی ارتباطی نداشته باشد.

فاکتورهای متعدد تاثیرگذار بر انحراف کشکک زانو عبارتند از: زاویه خم شدن زانو، شکل هندسی استخوان های مفصل زانو (بریدگی زند زبرین و کوندیل جانبی استخوان ران)، بافت هایی که در اصطلاح به آنها تثبیت کننده های استاتیک کشکک زانو گفته می شود، و بافت هایی که در اصطلاح به آنها تثبیت کننده های دینامیک استخوان کشکک زانو می گویند. یک ناهنجاری، ضعیف شدن، یا عدم توازن بین این فاکتورها می تواند باعث خارج شدن مکرر کشکک از محل یا قرارگیری نامناسب جزئی آن شود.

چرخش زانو ، وارد شدن ضربه‌ی شدید به زانو ، راست کردن زانو با فشار بیش از حد ، پریدن یا افتادن روی زمین با زانوی خمیده ، از حرکت ایستادن ناگهانی در هنگام دویدن ، انتقال وزن ناگهانی از یک پا به پای دیگر علل پارگی رباط صلیبی می باشند .

علائم و نشانه ها

علائم این مشکل معمولاً شامل موارد زیر هستند:

  • خم شدن زانو و عدم امکان تحمل وزن شما بر روی آن
  • منحرف شدن کشکک زانو به یک طرف
  • گیر کردن زانو در زمان حرکت
  • درد در قسمت جلوی زانو که با انجام فعالیت افزایش پیدا می کند
  • درد در هنگام نشستن
  • سفت شدن زانو
  • صدای تق تق و صدا دادن زانو یا شکستگی در زمان حرکت مفصل زانو
  • ورم و التهاب

تشخیص

پزشک برای تشخیص جابه جایی کشکک زانو ، زانوی شما را معاینه کرده و حرکت های آن را بررسی می کند. پزشک با انجام بررسی های لازم مطمئن می شود استخوان کشکک از محل مناسب خارج نشده است و در اکثر مواقع از عکس برداری رادیولوژی برای تشخیص احتمالی خارج شدن کشکک از حفره آن استفاده می کند.

راه و روش های درمان

درمان انحراف و جابجایی کشکک زانو در ابتدا با اطمینان از خارج نشدن و جابجایی این استخوان از محل صحیح قرارگیری آن شروع می شود. در بیمارانی که دچار مشکل در رفتگی استخوان کشکک شده باشند، ممکن است نیاز به جا انداختن این استخوان یا اصلاح محل استخوان از قرار گیری نادرست وجود داشته باشد. درمان های عمومی قابل استفاده برای درمان دررفتگی زانو و استخوان کشکک شامل موارد زیر است:

  • فیزیوتراپی و حرکت های ورزشی: برای درمان انحراف کشکک زانو و  انجام این فعالیت ها نیاز به یک برنامه تمرینی وجود دارد که در آن تقویت عضلات استخوان چهار سر ران برای تنظیم مجدد موقعیت استخوان کشکک در نظر گرفته شده باشد. علاوه بر این تقویت عضلات دور کننده مفصل لگن و خم کننده آن می تواند به کنترل بهتر استخوان کشکک کمک کند.
  • استفاده از بریس و محافظ: امروزه انواع مختلفی از بریس های تثبیت کننده استخوان کشکک وجود دارد که برای این مشکل قابل استفاده است. این محصولات معمولاً از ماده نئوپرین ساخته می شوند و بسیاری از ابزارهای محافظ وجود دارند که نگه داشتن استخوان کشکک در محل صحیح آن با استفاده از این ابزارها امکان پذیر می شود. بریس های تثبیت کننده کشکک به منظور کاهش ناپایداری ایجاد شده در استخوان کشکک پس از جابجایی کامل یا در رفتن محدود آن طراحی شده اند. علاوه بر این برای افزایش ثبات این استخوان، استفاده از بریس های تثبیت کننده می تواند به کاهش ریسک آسیب دیدگی سایر اجزای زانو نیز کمک موثر کند
  • کفی و کفش طبی: انتخاب کفش مناسب می تواند به کنترل قدم های شما در زمان دویدن کمک کند و فشار وارد شده به کشکک زانو را کاهش دهد. انتخاب کفش و کفی طبی مناسب با توجه به ساختار بدن می تواند به موارد نا پایداری ایجاد شده به خاطر ناهنجاری های آناتومیک همچون کف پای صاف، زانوی ضربدری، یا چرخش داخلی بیش از حد مفصل لگن کمک موثر نماید.